تجارت رمزارزها، فرصت یا تهدید

34

شاخص اقتصاد- تجارت رمزارزها (Cryptocurrency) به دلایل مختلفی از جمله سرمایه‌گذاری و کسب سود، انتقال وجه غیرقابل شناسایی، پولشویی و تبادلات غیرقانونی، سرعت و سهولت در انتقال وجه، امنیت بالا و مواردی از این قبیل در جامعه رایج شده است.

رمز ارز‌ها از پروتکل های رمز گرافیکی و و یا کدهای بسیار پیچیده برای رمز‌گذاری دیتاهای حساس و انتقال آن‌ها استفاده می‌کنند تا معاملات امنی را فراهم کنند. توسعه‌دهندگان رمز‌ ارزها این پروتکل‌‌ها را بر پایه اصول پیچیده ریاضیات و مهندسی کامپیوتر بنا کرده‌اند که آن‌ها را غیرقابل نفوذ می‌کند.

استفاده از این صنعت نوپا موافقان و مخالفان زیادی را داشته و دارد، مخالفان این صنعت عنوان می کنند که استفاده از بیت کوین مرگ تدریجی اقتصاد کشور را به همراه دارد، زیرا در کشف رمزهای بهادار سرمایه ‌های ملی را بجای تولید کالا، صرف دستیابی به یک ابزار مبادله می کنیم، همچنین صرف ‌شدن برق برای کشف این رمزها، تبدیل ‌کارخانه‌های کشور به مزارع بیت‌ کوین و تعطیلی تولید و افزایش بیکاری به‌سبب تبدیل کارخانه ‌های مولد به سوله‌ های کشف رمز را از دیگر دلایل مخالفت خود عنوان می کنند.

در همین حال موافقان استفاده از این صنعت نوپا، عنوان می کنند که رمزهای بهادار می ‌توانند در راستای منافع ملی به‌کار گرفته شوند؛ به گونه ای که ایجاد رمزهای بهادار با پشتوانه بانک مرکزی به‌ عنوان ابزار مبادلاتی، به پشتوانه دارایی ‌های واقعی، رمز بهادار خلق کند. اگر این اتفاق بیفتد ما خواهیم توانست بدون استفاده از نظام بانکی بین‌المللی و در شرایط تحریم ها، به مبادله کالا با کشورهای طرف تجارت خود بپردازیم.

اگرچه تنوع و تعداد ارزهای دیجیتال در چند سال اخیر به شدت رشد کرده و بنابر برخی تخمین‌ها به بیش از دو هزار نوع رمزارز مختلف می‌رسد اما در راس این گروه بلند بالا، بیت کوین به دلیل قیمت بالا، محدودیت تعداد بیت و همچنین چشم انداز مثبت آن در آینده، محبوبیت خاصی میان معامله‌گران ارزهای دیجیتال پیدا کرده است.

این ارز دیجیتال در سال ۲۰۰۹ توسط شخصی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو و بر بستر زنجیره بلاک (بلاکچین) ایجاد شد که هویت معامله‌گران را پنهان نگه می‌دارد. از طرفی به دلیل تعدد دستگاه‌های ماینر برای استخراج و تائید تراکنش، تقریبا دستکاری معاملات یا اصطلاحا تراکنش‌سازی غیرممکن است. به علاوه تعداد بالای معامله‌گران این ارز دیجیتال در سراسر دنیا، به نوعی نقدشوندگی آن را تضمین می‌کند.

ویژگی‌های بیت کوین و به طور کلی ارزهای دیجیتال باعث شده تا این سیستم مقابل سیستم مترکز بانکی قرار گیرد و از این رو تا مدت‌ها دولت‌های مختلف استفاده از رمزارزها را به رسمیت نمی‌شناختند اما تقریبا از اواخر سال ۲۰۱۸ دولت‌های مختلف استفاده و استخراج رمزارزها را قانونی اعلام کرده و حتی برخی کشورها مانند ژاپن درصدد تولید رمزارزهای بومی و ملی برآمدند.

به مرور زمان و با گسترش محبوبیت رمزارزها در جهان، استفاده از دستگاه‌های استخراج بیت کوین نیز افزایش یافت و از آنجا که فعالیت این دستگاه‌ها مستلزم مصرف برق قابل توجهی است، افزایش تعداد آن‌ها سال به سال بخش بیشتری از انرژی برق را به خود اختصاص می‌دهد.

در ایران به دلیل قیمت پایین انرژی در بخش‌های مختلف صنعتی، کشاورزی و خانگی نسبت به کشورهای همسایه و حتی کشورهایی مانند چین، تمایل ماینرها (استخراج کنندگان رمزارزها) به استخراج ارزهای دیجیتال بسیار بیشتر از سایر نقاط دنیا است. همین مسئله علی رغم ممنوعیت استخراج بیت کوین با برق غیرصادراتی و نظارت مستمر شرکت توزیع برق، باز هم بخش قابل توجهی از انرژی برق کشور صرف استخراج غیرقانونی رمزارزها شود.

این مسئله در شرایطی که به گفته مسئولان به دلیل برودت و سردی هوا، برخی نیروگاه‌ها با کمبود گاز مصرفی مواجه و به تبع آن تولید برق کاهش می‌یابد، بسیار حائز اهمیت است. خاموشی برخی مناطق استان اصفهان و اطلاعیه شرکت توانیر به خوبی بیانگر این موضوع است.

شرکت توانیر در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: به دلیل افزایش مصرف برق و گاز در بخش خانگی و تجاری و محدودیت سوخت تحویلی به تعدادی از نیروگاه‌ها، خاموشی‌های پراکنده در برخی مناطق اعمال شده است. خاموشی‌های ایجاد شده از قبل قابل برنامه‌ریزی نیست اما تنها با ۱۰ درصد کاهش مصرف گاز و برق، ‌امکان استمرار تأمین مطمئن گاز و برق در کشور فراهم خواهد بود.

حمید علاقه‌مندان، مدیرعامل شرکت توزیع برق استان اصفهان، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی شاخص اقتصاد، علت این خاموشی را ناتوانی در تامین محدودیت تعریف شده و به منظور حفظ شبکه برق دانست. وی درباره استخراج رمزارزها در اصفهان گفت: اگرچه تاکنون حدود چهار درخواست قانونی برای استخراج رمزارزها در استان داشته‌ایم اما هیچ یک به مرحله نهایی نرسیده است بنابراین استخراج رمز ارز در این استان انجام نمی‌شود.

امیر رمضانی، مدیر روابط عمومی شرکت توزیع برق استان اصفهان، نیز در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری تحیلی شاخص اقتصاد با بیان اینکه امکان تخمین صحیح برق مصرفی برای استخراج رمزارزها وجود ندارد، از جمع آوری ۹۰۹ دستگاه در ۱۲ محل و در  شهرستان‌های مختلف استان خبر داد و مصرف برق این تعداد دستگاه را ۳.۶ مگاوات برشمرد. به طور کلی طی دو سال اخیر تا ۱۷ مهرماه سال جاری، ۵۰۱۰ دستگاه ماینر با برق مصرفی  ۱۷ هزار و ۸۸ کیلووات، جمع آوری شده که از این تعداد، ۴۲۰۳ دستگاه (مصرف ۱۴ هزار و ۳۱۸ کیلووات) مربوط به سال جاری است. مدیر برق شهرستان شهرضا نیز از شناسایی بزرگترین مزرعه رمزارز غیرمجاز با ۶۵۱ دستگاه به ارزش بیش از ۱۴۰ میلیارد ریال در شهرک صنعتی رازی خبر داد.

رمضانی، درباره روش‌های شناسایی استخراج کنندگان نیز اظهار کرد: لوازم اندازه‌گیری موجود در محل و نمودار مصرف مشترکین به خوبی نمایانگر استخراج‌کنندگان رمزارزهاست. همچنین مصرف مراکز صنعتی نیز به دقت رصد می‌شود و در صورت تغییرات مشکوک مصرف، بازرسی‌های لازم از محل صورت گرفته و با اثبات این موضوع، دستگاه‌های ماینر جمع‌آوری می‌شود. شناسایی این افراد علاوه بر موراد فوق، از طریق میزان مصرف اینترنت نیز امکان پذیر است.

وی افزود:‌ رشد مصرف برق نمایانگر رشد اقتصادی کشور است، زمانی که رشد جمعیت به سیاست کشور تبدیل می شود، مگر این کار بدون رشد مصرف منابع امکان پذیر است؟ و باید توجه داشت که زیرساخت های وزارت نیرو برای صنایع اصلا مناسب نیست و در این دوره انحصارطلبی به اوج خود رسیده است.

در همین حال رییس کمیسیون استخراج رمز ارز نظام صنفی رایانه‌ای در میزگرد خبری استخراج رمز ارزها که با حضور فعالان این حوزه در سازمان نظام صنفی رایانه ای کشور (نصر) توسط ایرنا برگزار شده بود، استخراج رمز ارز را یک ظرفیت دانست و گفت: باید از این ظرفیت استفاده کرد اما در دو سال گذشته، وزارت نیرو کشور را از دو میلیارد دلار سرمایه رمز ارزی محروم کرده است.

«عباس آشتیانی» افزود: محصول رمزارز برای کشور اهمیت استراتژیک زیادی دارد و مخالفت با جهش تولید با هر بهانه ای، درست نیست.

وی با بیان اینکه روال کار مرکز مطالعات وزارت نیرو این است که هر ساله جداولی برای پیش بینی سال های آینده آماده کند، افزود: این مرکز به وزارت نیرو اعلام کرده بود که امسال ۶۲ هزار مگاوات پیک خواهیم داشت و وزارت نیرو باید برای این موضوع برنامه ریزی می کرد. این ها چیزی نیست که از قبل بر وزارت نیرو پوشیده باشد اما سخنگوی شرکت برق اعلام می کند که ۳۱۰ مگاوات انشعاب قانونی داریم که باید گفت هیچ افتخاری در ۳۱۰ مگاوات ظرفیت قانونی کشور نیست چرا که سرمایه گذاران دستگاه هایی دارند که روی زمین افتاده و مجبورند از آن استفاده کنند اما نکته اینجاست که  کدام سرمایه گذاری به تازگی با این تعرفه ها وارد صنعت رمزارز شده است؟

رییس کمیسیون رمز ارز یادآور شد: در کل جهان، ظرفیت برق برای استخراج رمزارزها ۱۲ هزار و ۶۰۰ مگاوات است و اگر به همان ۳۰۰ مگاوات نگاه کنیم، متوجه می شویم سهم ایران از استخراج رمز ارز ۲.۴ دهم درصد است.

وی افزود: اگر به آمار استخراج غیرقانونی نیز استناد کنیم، بازهم سهم ایران به ۵ درصد می رسد و اعداد اعلام شده تنها موج سواری روی اخبار است.

آشتیانی بیان کرد: ۳۶ درصد برق کشور صرف صنایع، ۳۱ درصد مصرف خانگی، ۱۴ درصد کشاورزی و ۲ درصد برای معابر صرف می شود. زمانی که می گوییم ۳۰۰ مگاوات ظرفیت استخراج رمزارزها است، نسبت به پیک ما ۰.۷ درصد و در بهترین حالت ۱.۵ درصد است آیا این عدد عامل خاموشی های اخیر است؟

البته راهکارهای قانونی برای استخراج بیت کوین نیز وجود دارد. دریافت مجوز از سازمان صمت و سپس دریافت انشعاب مخصوص استخراج رمزارزها، دو مرحله اصلی برای استخراج بیت کوین است. اگرچه برق اینگونه مشترکین به نرخ صادراتی (۹۰۰ تومان به ازای هر کیلووات) محاسبه می‌شود، با توجه به قیمت بیت کوین در معاملات اخیر جهانی (۳۰ تا ۴۰ هزار دلار به ازای هر بیت کوین) استخراج این رمزارز همچنان توجیه اقتصادی دارد. با این حال به گفته رمضانی، هنوز هیچ مجوزی برای استخراج قانونی بیت کوین در استان اصفهان صادر نشده است.

اگرچه با برق صادراتی (۹۰۰ تومانی)، استخراج بیت کوین همچنان مقرون به صرفه است اما تمایل به کسب سود بیشتر، بسیاری را بر آن داشته تا استخراج غیرمجاز این رمزارز را پیش بگیرند. اختلاف قیمت ۸۰۰ تومانی میان انرژی برق صادراتی و غیر صادراتی مهم‌ترین دلیل این اقدام محسوب می‌شود. با این حال افزایش قیمت بیت کوین تا حوالی ۴۰ هزار دلار و برخی پیش‌بینی‌ها مبنی بر فتح قله‌های بالاتر قیمتی توسط این رمزارز، تمایل برای استخراج آن به اندازه‌ای افزایش یافته که عملا بر جریمه ناشی از استخراج غیرقانونی فائق می‌آید.

بر اساس بررسی کارشناسان، برای تولید هر واحد بیت کوین حدود ۷۲ هزار کیلو وات ساعت برق مصرف می‌شود که تقریبا برابر با مصرف سالانه ۲۴ مشترک خانگی است. از سوی دیگر با توجه به مصرف روزانه ۱۴۰۰ تا ۱۵۰۰ مگاواتی برق در استان اصفهان، گسترش استخراج رمزارزها می‌تواند به کمبود برق در شبکه و گسترش خاموشی‌ها و درنهایت نارضایتی مشترکان منجر شود، بنابراین لزوم تدوین برنامه‌ای جامع و ملی برای استخراج قانونی رمزارزها به شدت احساس می‌‌شود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شاخص اقتصاد