پایداری منابع غذایی با چه تضمینی؟

۱

شاخص اقتصاد – سازمان ملل، امنیت غذایی را دسترسی همه مردم به غذای کافی در تمام اوقات شبانه روز برای داشتن یک جسم سالم تعریف کرده است.بر این اساس “موجود بودن غذا”، “دسترسی” و “پایداری در دریافت غذا” سه رکن اصلی در این تعریف است.از این رو درآمد خانوار از عوامل مهم در تامین امنیت غذایی در یک نظام اجتماعی می‌باشد.

به گزارش پایگاه خبری شاخص اقتصاد، ذائقه و دانش تغذیه‌ای خانواده ها در نحوه تخصیص بودجه برای نوع غذای در دسترس و چگونگی تقسیم غذا در خانواده عامل مهم دیگر در تامین امنیت غذایی جامعه است. امنیت غدایی زمانی تامین می‌شود که سرانه سبد غذایی خانواده به صورت صحیح انتخاب و تهیه شود، برای افراد خانواده کافی و صحیح طبخ شود تا عناصر و مواد غذایی سالم و صحیح به سلولها و اندام‌های بدن برسد. برای تامین امنیت غذایی در یک کشور و نظام اجتماعی باید سازمان‌ها و نهادها با هم همکاری داشته باشند و با هماهنگی یک سازمان متولی امنیت غذایی، بر تولید یا واردات مواد و محصولات غذایی، آموزش و تبلیغ و آگاهی دادن به جامعه و سیاست گذاری های کلان اقتصادی نقش ایفا کنند. سازمان مسئول امنیت غذایی باید نسبت به نوع مواد غذایی، میزان و قیمت آن‌ها همیشه مطلع باشد و بررسی کند که همه مردم از نظر فیزیکی به این غذا دسترسی داشته باشند و درآمدشان به قدری باشد که بتوانند این غذا را بخرند و این سازمان در صورت بروز بحران باید زنگ خطر را به صدا درآورد و اندازه‌گیری این امنیت را بر عهده بگیرد.

 

ایمنی غذایی

ایمنی غذایی یعنی اطمینان از اینکه غذایی که مردم جامعه استفاده می‌کنند به‌طور کامل سالم و فاقد هرگونه آلودگی باشد؛ این آلودگی می‌تواند شامل آلودگی میکروبی، انگلی یا شیمیایی باشد. بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که در دهه‌های اخیر با گسترش تکنولوژی و افزایش مصرف افزودنی‌ها، آفت کش ها، آنتی‌بیوتیک ها و هورمون ها در تولید موادغذایی در کشورهای در حال پیشرفت، اثرات سوء و انکارناپذیری بر سلامت انسان‌ها به وجود آمده‌است. این آلودگی‌ها و بیماری شامل بروز انواع ناهنجاری‌های مادرزادی و سرطانها به ویژه در کودکان می‌باشد. براساس آمار، میزان وقوع مسمومیت های ناشی از آلودگی غذا در کشورهای در حال پیشرفت ۱۳ درصد بیشتر از کشورهای صنعتی است.

آلودگی مواد غذایی به فلزات سنگین از جمله سرب و کادمیوم از راه کودهای فسفاته و لجن‌های فاضلابی وارد گیاه شده و در اثر تغذیه دام ها با علوفه آلوده و وارد شدن سرب و کادمیوم در شیر وارد چرخه غذایی انسان می‌شود. این فلزات سمی در ارگان های بدن به ویژه کلیه تجمع پیدا کرده و در نتیجه باعث نارسایی کلیوی می‌شود. تغذیه با مواد غذایی آلوده به آفلاتوکسین مانند گندم و آرد، پسته، بادام زمینی و شیر باعث بروز سرطان کبد در انسان می‌شود. وجود بقایای سموم آلی کلردار که دسته بزرگی از حشره کش‌های دفع آفات را تشکیل می‌دهند و از دیر باز علیه بیماری مالاریا و نیز آفات و حشرات مورد استفاده قرار می‌گیرند و آلودگی مواد غذایی از طریق مواد شیمیایی در صنایع بسته‌بندی نیز در سال‌های اخیر نگرانی‌هایی را به وجود آورده‌است.

اهمیت پدافند غیرعامل در امنیت غذایی کشور

کامبیز بازرگان معاون وزیر جهاد کشاورزی، حوزه پدافند غیرعامل در بحث امنیت غذایی را در حاشیه همایش واکسن و واکسیناسیون کووید -۱۹ که به مناسبت نکوداشت هفته پدافند غیرعامل در موسسه تحقیقات سرم سازی رازی برگزار شده حائز اهیمت دانسته و بیان کرد: به دلیل تحریم‌های ظالمانه یک طرفه، محدودیت‌هایی را در تامین برخی از اقلام مهم کشور و صادرات برخی از محصولات داریم.

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تصریح کرد: با توجه به این شرایط، رسیدن به حداکثر خودکفایی در محصولات غذایی به شکلی که منابع تولید کشور یعنی منابع آب و خاک تهدید نشود حائز اهمیت است. براین اساس پایداری این منابع باید برای پایداری امنیت غذایی کشور تضمین شده باشد. با این رویکرد، مجموعه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج پژوهش‌ها را به سمت ارتقای بهره بری، ارتقای بهره بری، ارتقای خودکفایی، کسب تجارب و نوآوری‌های جدید در حوزه‌هایی که کشور در آن حوزه‌ها وابستگی دارد، هدایت کرده است.

بازرگان با بیان اینکه سازمان در تخم چشم زده ماهی قزل آلا فعالانه پروژه‌هایی دارد، گفت: در بحث هسته‌های بذری، خوشبختانه در عمده بذرهای گیاهان زراعی یا خودکفا و یا اگر واردات صورت می‌گیرد، به واردات وابستگی نداریم، چرا که واردات برای تنظیم ذخایر ژنتیکی مانند ذرت، گندم، دانه‌های روغنی و… انجام می‌شود.وی همچنین با بیان این که در خصوص سبزی و صیفی گلخانه‌ای ۹۵ درصد به واردات وابستگی داریم، اظهار کرد: در سال‌های اخیر با معاونت علمی ریاست جمهوری طرح کلان ویژه ای به منظور ارتقا خودکفایی در بذور هیبرید سبزی و صیفی جات کلید خورد و در سال جاری نیز در انواع خیار، گوجه و فلفل ریلیز وارد بازار شده و تکثیر می‌شود که این خودکفایی ظرف ۵ سال به ۵۰ درصد می‌رسد اما اکنون حدود ۱۰ درصد است.

وی با بیان اینکه در حوزه‌های ماشین آلات، کود و سم پروژه‌هایی با همکاری معاونت علمی ریاست جمهوری در دست اقدام داریم، تصریح کرد: عمده سموم مصرفی کشور و آفت کش‌ها وارداتی هستند و در این حوزه عقب تر هستیم. برای اینکه بحث‌های جنبی سموم از منظر استانداردهای زیست محیطی و استانداردهای سلامت پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. اما با متخصصین شیمی و بیولوژی کارهای خوبی در کشور کلید و راه اندازی می‌شود.

وی با بیان اینکه در معرفی ارقام مقاوم به خشکی و پر محصول تلاش‌های خوبی شده است، خاطرنشان کرد: در سال ۹۲ سالانه ۲۰ رقم جدید گیاهی به جامعه کشاورزی معرفی می‌شد اما در حال حاضر این تعداد به ۵۰ رقم کشاورزی رسیده است و رکورد خوبی است.

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی گفت: ارقام جدید به عنوان هسته اولیه تضمین کننده سلامت و پایداری تولید هستند و می‌توانند بهره وری را در بخش کشاورزی ارتقا دهند.بخش کشاورزی کشور با توجه به محدودیت‌های اقلیمی و محدودیت‌های تحریم در خصوص واردات فن آوری های نوین که با آن مواجه است، بیش از هر زمان دیگری متکی به دانش و کشاورزی دانش محور است.بازرگان متذکر شد: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به کمک دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش بنیان تلاش می‌کند، بیش از پیش تر در عرصه نوآوری در بخش کشاورزی و ارتقا کشاورزی دانش بنیان فعالیت کند.

در همین حال سازمان فائو در گزارشی اعلام کرد که برای تامین غذای جمعیت ۹ میلیارد نفری جهان در سال ۲۰۵۰، باید دو برابر میزان کنونی تولید کرد و برای رسیدن به این هدف باید موانعی مانند محدودیت زمین‌های کشاورزی، کمبود آب، قیمت بالای انرژی، افت سرمایه‌گذاری در زمینه تحقیقات کشاورزی و افزایش ضایعات غذایی را در نظر داشت. سازمان فائو با توجه به چشم‌انداز امنیت غذایی قرن ۲۱ جهان مربوط به کمبود مواد غذایی، تولید مواد غذایی را در قرن حاضر با مشکلاتی پیش‌بینی نموده‌است. از این رو رقابت بر سر زمین‌های کشاورزی و منابع آب، قیمت بالای انرژی و تغییرات آب و هوایی همگی نشان می‌دهد که باید با منابع کمتر، غذای بیشتری برای مردم سرتاسر جهان تولید شود. رشد پایدار در بخش کشاورزی، عاملی حیاتی برای تغذیه جهان در دهه‌های آتی است. در همین حال نباید از آثار سوء تغییرات اقلیمی بر امنیت غذایی نیز غافل شد.

در کشور ایران سوء تغذیه نه به دلیل کمی درآمد بلکه به سبب نداشتن آگاهی از اصول تغذیه ‌است. به‌طور کلی داده‌های موجود سه روند مهم و تعیین‌کننده در زمینه غذا و بیماری‌های متابولیکی را نشان می‌دهد: افزایش چشمگیر مصرف چربی در جامعه، افزایش سریع و چشم گیر مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلب و عروق و اضافه وزن و چاقی بخصوص در زنان میانسال.

منابع:ویکی پدیا -خبرگزاری اقتصاد ایران – جهاد کشاورزی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شاخص اقتصاد